Europejskie Targi Nauki na Międzynarodowych Targach Poznańskich po raz kolejny zgromadziły środowisko akademickie i biznes. W pawilonie nr 5 spotkały się uczelnie, instytuty badawcze, startupy, spin-offy i przedsiębiorcy, którzy tworzą innowacje.
Czterodniowe wydarzenie odbywa się równolegle z ITM Industry Europe oraz targami kooperacji przemysłowej Subcontracting, co podkreśla jego aplikacyjny charakter.
Uroczyste otwarcie Targów, 26 maja prowadziła Małgorzata Rybczyńska, Rzecznik Prasowy UAM razem z humanoidalnym robotem Adamem (Unitree G1 w wersji Edu), który zarówno opowiadał o idei wydarzenia i zapowiadał wystąpienia poszczególnych osób, jak również potrafił opowiedzieć dowcip. W spotkaniu uczestniczyli mi.in. przedstawiciele władz państwowych oraz samorządowych.
List Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego Marcina Kulaska skierowany do zebranych odczytała Monika Rzepka, zastępczyni dyrektora Biura Ministra:
- Jestem dumny, że Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego już po raz drugi może być częścią tego wyjątkowego przedsięwzięcia. Żyjemy w czasach, w których nauka i gospodarka nie są już odrębnymi rzeczywistościami. Tworzą wspólny ekosystem oparty na wiedzy, innowacyjności i odpowiedzialnym partnerstwie. To właśnie na styku laboratoriów, uczelni, instytutów badawczych i przedsiębiorstw rodzą się rozwiązania odpowiadające na najważniejsze wyzwania współczesności. Dzisiejszy świat coraz wyraźniej okazuje, że przewaga konkurencyjna państw zależy nie tylko od ich zasobów materialnych, lecz przede wszystkim od zdolności tworzenia i praktycznego wykorzystywania wiedzy. Od pomysłu do wdrożenia ta droga staje się dziś jednym z najważniejszych wyznaczników nowoczesnego rozwoju - napisał minister.
W imieniu Rektor UAM, prof. Bogumiły Kaniewskiej gości powitał Prorektor ds. Kadr i Szkół Doktorskich. Prof. Piotr Pawluć powiedział, że tegoroczna edycja ETN przeszła świadomą ewolucję formuły - zamiast długich debat stawia na krótkie wystąpienia ukazujące naukę w praktyce. Prorektor zapowiedział, że w ciągu czterech dni zaprezentuje się blisko 30 przedstawicieli świata nauki i innowacji z czołowych ośrodków akademickich i badawczych, a program obejmie szeroki przekrój aktualnych tematów - od przełomowych technologii medycznych i odzyskiwania surowców, przez badania nad kreatywnością, po rozwiązania wspierające transformację energetyczną regionu.
- Pozwolę sobie, jako chemik, którego badania od lat koncentrują się w dziedzinie chemii krzemu, z osobistą satysfakcją zaprosić państwa na wystąpienia, w których chemia łączy się z kosmetologią i gospodarką - mówił prof. Pawluć. - Na innowacyjne produkty kosmetyczne - dwufunkcyjne filtry UV, które zaprezentują nasze koleżanki z Uniwersytetu im. Mickiewicza w Poznaniu. To dokładnie ten moment, szanowni państwo, w którym wynik z laboratorium staje się czymś, co można wziąć do ręki.Cieszy mnie również tak liczna reprezentacja młodych badaczy: doktorantów, doktorantek, studentek i studentów, autorów pierwszych poważnych projektów naukowych. To oni są dowodem, że polska nauka nie tylko opisuje rzeczywistość, ale coraz częściej ją współtworzy.
Wykład otwierający Europejskie Targi Nauki „Dlaczego kłamstwa wygrywają z faktami? Arkana dezinformacji internetowej” wygłosił prof. dr hab. Dariusz Jemielniak. Prelegent wyszedł od historii fake newsów i propagandy, które towarzyszą ludzkości od starożytności. Metody wprowadzania ludzi w błąd we współczesnych czasach są bardzo podobne do tych znanych od lat, natomiast skala zjawiska rozrosła się do olbrzymich rozmiarów. Wprowadzenie odrobiny fałszu do narracji zawierającej prawdziwe informacje wprowadza wątpliwości u słuchacza, który zaczyna tracić zaufanie do treści. Przestając rozróżniać, co jest rzetelnym faktem, a co celową manipulacją podważa wiarygodność całego przekazu. W dobie AI codziennie jesteśmy bombardowani monstrualną ilością fake newsów.
- Nie stworzyliśmy nowych systemów dezinformacji - po prostu tworzymy jej dużo więcej. Jeśli spojrzycie na swoje media społecznościowe, to wasze zdziwienie, że jest tam tak dużo wygenerowanych treści, a mało autentycznych, wynika właśnie z tego. “Na szczęście” to poczucie u was zniknie, bo systemy będą generowały coś, co będziecie postrzegać jako autentyczne. Jest to oczywiście dosyć słaba pociecha. Deepfake’i, kiedyś niezwykle prymitywne, obecnie są coraz bardziej skuteczne - podkreślił naukowiec.
Są sposoby skutecznie przeciwdziałające temu zagrożeniu, ale jak dotąd są one bardzo kosztowne i trudno jest je zastosować masowo. Naukowcy pracują obecnie nad wieloma rozwiązaniami, m.in. nad prebunkingiem czyli psychologiczną szczepionką przeciwko dezinformacji, która polega na proaktywnym ostrzeganiu ludzi przed technikami manipulacji, zanim się z nimi zetkną. Metoda ta buduje odporność poznawczą odbiorcy.
Prof. Jemielniak pracuje w zespołach rozwijających prebunking i inne narzędzia. Jest ekspertem Digital University i profesorem zarządzania na Akademii Leona Koźmińskiego, gdzie kieruje Centrum Badań nad Organizacjami i Miejscami Pracy (CROW) oraz założył grupę badawczą New Research on Digital Societies (NeRDS). Jest również wykładowcą stowarzyszonym z Berkman-Klein Center for Internet and Society na Uniwersytecie Harvarda.
Od 2022 roku pełni funkcję wiceprezesa Polskiej Akademii Nauk, a także zasiada w Radzie Powierniczej Wikimedia Foundation, gdzie w praktyce zwalcza dezinformację w skali globalnej w najpopularniejszym repozytorium wiedzy świata. Od kilkunastu lat prof. Jemielniak bada, jak społeczności internetowe tworzą i weryfikują wiedzę w sieci. Kieruje prestiżowym grantem Maestro, w ramach którego tworzy narzędzia do wykrywania dezinformacji i analizuje sieci dezinformacyjne.
W ostatnich miesiącach zaangażował się także w identyfikowanie rosyjskich trolli przy użyciu autorskiej metody Thick Big Data. Jego zainteresowania naukowe obejmują otwartą współpracę (Wikipedia, F/LOSS), narracyjność, organizacje oparte na wiedzy oraz społeczności wirtualne - badane metodami interpretacyjnymi i jakościowymi.
Uroczystość otwarcia ETN zamknął koncert zespołu Goya.
II Europejskie Targi Nauki odbywają się w dniach 26–29 maja 2026 roku na Międzynarodowych Targach Poznańskich (pawilon nr 5). Organizatorami wydarzenia są UAM i Grupa MTP, a partnerem merytorycznym – Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.