(„Jeśli milczenie będzie trwało nadal”. Pius XII, Edith Stein i prześladowania Żydów w Europie).
Wydarzenie zostało zorganizowane przez Centrum Badań im. Edyty Stein UAM, Centrum Studiów Żydowskich Wydziału Historii UAM, Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Poznaniu oraz Fundację Zakłady Kórnickie. Wykład oraz towarzysząca mu dyskusja były tłumaczone symultanicznie na język polski.
Prelegenci, prof. dr dr h.c. Hubert Wolf oraz dr Barbara Schüler, w wykładzie, zatytułowanym „Wenn das Schweigen noch länger anhält.“ Pius XII., Edith Stein und die Judenverfolgung in Europa („Jeśli milczenie będzie trwało nadal”. Pius XII, Edith Stein i prześladowania Żydów w Europie), przedstawili najnowsze wyniki badań prowadzonych w archiwach watykańskich, dotyczących postawy papieża Piusa XII wobec Zagłady europejskich Żydów. Wystąpienie koncentrowało się wokół pytań o zakres wiedzy papieża na temat eksterminacji Żydów, przyczyny jego publicznego milczenia oraz reakcje Watykanu na indywidualne prośby o pomoc kierowane przez osoby prześladowane.
W trakcie wykładu zaprezentowano i odczytano fragmenty autentycznych listów wysyłanych do Piusa XII przez Żydów doświadczających nazistowskich represji. Analiza odpowiedzi udzielanych przez Watykan – zarówno w przypadkach, gdy pomoc została udzielona, jak i tam, gdzie jej zabrakło – pozwoliła na rekonstrukcję indywidualnych historii oraz ukazanie bardziej złożonego obrazu działań kurii rzymskiej w czasie II wojny światowej.
Prof. Hubert Wolf, historyk Kościoła z Uniwersytetu w Münster i uznany badacz archiwów watykańskich, zaprezentował rezultaty pracy swojego zespołu badawczego, wskazując na znaczenie nowych źródeł dla reinterpretacji roli papieża Piusa XII w okresie nazistowskich prześladowań Żydów. Dr Barbara Schüler omówiła założenia i przebieg projektu badawczego „Asking the Pope for Help”, którego celem jest dokumentowanie i analiza próśb o pomoc kierowanych do Watykanu w latach II wojny światowej.
Spotkanie stało się okazją do refleksji nad odpowiedzialnością instytucji i jednostek wobec prześladowań oraz nad rolą badań archiwalnych w przywracaniu pamięci o osobach, których życie i tożsamość miały zostać wymazane przez nazistowski aparat terroru.
Zobacz też: 15 jubileusz Centrum Badań Edyty Stein