Najpierw kurs naukowy, a potem...

prof. Zbigniew Pilarczyk

O tym, jak silne było przekonanie o potrzebie istnienia w Poznaniu uniwersytetu, świadczyły  inicjatywy, które dzisiaj możemy odczytywać jako, być może nieśmiałe, ale konkretne inicjatywy quasiuniwersyteckie. Przykładem takich działań były dwuletnie kursy naukowe, zainicjowane w styczniu 1918 roku, a prowadzone w takich dziedzinach wiedzy jak literatura polska, filozofia, historia sztuki, prehistoria, geografia itp.

Organizatorzy nie ukrywali, że absolwenci tych kursów będą mieli pierwszeństwo w przyjęciu na przyszły polski uniwersytet. Warto też zwrócić uwagę na przyjęcie „uniwersyteckiego” schematu działania. Słuchacze uczęszczali na wykłady i brali udział w seminariach.  Być może z perspektywy czasu liczba słuchaczy na poszczególnych zajęciach dzisiaj nie zadziwia, ale zważywszy na tajny ich charakter to jednak są one godne uznania. Na zajęcia z historii filozofii uczęszczało 251 słuchaczy, na wstęp do filozofii – 171, na historię sztuki – 148, na geografię – 157, na prehistorię – 65, a na literaturę polską - 152[2]. Przypuszcza się, że fakt rozwiązania Towarzystwa Wykładów Naukowych ma silny związek z rozpoczęciem prac nad projektem zmierzającym do utworzenia polskiego uniwersytetu w Poznaniu. Formalnie cały proces rozpoczął się 11 listopada 1918 roku, kiedy to nastąpiło pierwsze posiedzenie Komisji Organizacyjnej Uniwersytetu Polskiego w Poznaniu.

Z tego spotkania zachował się protokół sporządzony przez Józefa Kostrzewskiego. Dzięki temu możemy się dowiedzieć, że inicjatorem posiedzenia był prezes TPNP dr Heliodor Święcicki. Oprócz prezesa w spotkaniu wzięli udział dr Michał Sobeski, ks. Stanisław Kozierowski, proboszcz ze Skórzewa i dr Józef Kostrzewski, który został wybrany sekretarzem Komisji. Święcicki stwierdził w swym zagajeniu, że Towarzystwo Przyjaciół Nauk jest jedyną kompetentną organizacją, która może podjąć się dzieła organizacji polskiego uniwersytetu. Święcicki podzielił się z uczestnikami swoimi przemyśleniami dotyczącymi organizacji uniwersytetu. Najpilniej należy zorganizować wydział filozoficzny. Dodał też, że istniejący potencjał naukowy daje gwarancję maksymalnego skrócenia tego procesu.

Następnie Święcicki przedstawił perspektywy utworzenia wydziału lekarskiego. Poinformował zebranych, że podjął w tej sprawie rozmowy z dr. Stanisławem Łazarewiczem i dr. Wincentym Jezierskim, członkami Wydziału Lekarskiego TPNP. Uczestnicy tego spotkania zgodzili się co do konieczności rozpoczęcia organizacji dwóch dalszych wydziałów: prawnego i teologicznego.